Zweedse rijstepap met kaneel en een amandel (risgrynsgröt)
Zweedse rijstepap met kaneel is de vegetarische kerstklassieker uit Zweden. Over de verstopte amandel, de juiste rijst en een recept voor vier personen.
Vegetarisch55 min4 porties4 min lezen
Naar het recept
In Zweden begint kerst voor veel gezinnen met een kom rijstepap. Risgrynsgröt, zoals het gerecht daar heet, is een dikke, romige pap van rijst en melk die warm wordt opgediend, met kaneel en suiker erover. Het is eenvoudig eten, maar er hangt een hele traditie aan: in de pap zit vaak één hele amandel verstopt, en wie die in zijn kom vindt, mag rekenen op geluk in het nieuwe jaar.
Een kerstklassieker uit Zweden
Risgrynsgröt wordt in Zweden de hele winter gegeten, maar hoort vooral bij de adventstijd en bij julafton, de kerstavond. Veel gezinnen eten de pap als lunch, vaak als onderdeel van het julbord, het Zweedse kerstbuffet. Ook de tomte, het huisgeestje uit de Zweedse volksverhalen, krijgt van oudsher op kerstavond een kom pap met een klontje boter. Wie dat vergeet, krijgt volgens het verhaal een poets gebakken.
De pap is van nature vegetarisch: rijst, melk, boter en kaneel, meer is er niet nodig. Dat maakt het een prettig gerecht voor wie met de feestdagen een vleesloze maaltijd zoekt die toch echt bij het seizoen hoort.
De amandel in de pap
Het bekendste gebruik rond de pap is de verstopte amandel. Er gaat één hele, gepelde amandel in de pan of in de grote serveerschaal, en wie hem in zijn portie vindt, krijgt volgens de overlevering geluk in het komende jaar. In sommige gezinnen wordt daar nog bij gezegd dat de vinder als eerste zal trouwen. Vaak is er ook een klein prijsje, zoals een marsipanvarken.
Houd er wel rekening mee dat een hele noot een verstikkingsgevaar is voor jonge kinderen. Zijn die aan tafel, laat de amandel dan weg of laat een volwassene de porties controleren.
De juiste rijst
Voor risgrynsgröt gebruik je rondkorrelige rijst, in Zweden grötris genoemd. In Nederland is dat puddingrijst of dessertrijst, die je in de meeste supermarkten bij de rijst of de bakproducten vindt. Risottorijst werkt ook, al wordt de pap daarmee wat plakkeriger. Langkorrelige rijst zoals basmati is minder geschikt: de korrels blijven los en de pap wordt dun in plaats van romig.
De Nederlandse rijstebrij is een verwant gerecht, maar die is vaak wat luchtiger en wordt meestal met bruine suiker of stroop gegeten. De Zweedse pap is dikker en krijgt zijn smaak vooral van kaneel.
Zo wordt de pap romig
De klassieke werkwijze begint met water. De rijst gaat eerst ongeveer tien minuten in water koken, zodat de korrels zacht worden voordat de melk erbij komt. Dat voorkomt dat de rijst lang in melk moet staan koken, wat het risico op aanbranden vergroot. Daarna volgt de melk en laat je de pap op laag vuur gaar worden.
Gebruik volle melk en een pan met een dikke bodem. Roer regelmatig, vooral tegen het einde, wanneer de pap indikt. Houd het vuur laag: melk die hard kookt, brandt aan of loopt over. Zout hoort er altijd bij, ook al gaat het om een zoet gerecht, want een snufje zout maakt de smaak van rijst en melk voller. Heb je tijd over, laat de pap dan nog tien minuten met het deksel op de pan staan; hij trekt dan nog iets aan.
Opdienen
In Zweden eet men risgrynsgröt vaak met een klontje boter in het midden, een royale lading kaneel en suiker en een scheut koude melk. Het contrast tussen de hete pap en de koude melk is typisch. Wie het minder zoet wil, laat de suiker in de pap weg en strooit alleen wat kaneel over de borden. De pap kan prima op zichzelf als lichte maaltijd.
Wat er overblijft
Overgebleven pap kun je een à twee dagen in de koelkast bewaren. Warm hem op met een scheutje melk om hem weer soepel te maken. Koud kun je hem gebruiken voor ris à la Malta, een Zweeds dessert waarbij de koude pap wordt gemengd met slagroom en wordt gegeten met mandarijnpartjes. Buurland Denemarken kent een verwante variant, risalamande, met gehakte amandelen en kersensaus.
De airfryer als alternatief
Wie de pap liever niet blijft roeren, kan hem ook in een ovenvaste vorm laten garen. De Zweedse receptensite airfryer-recept.se beschrijft risgrynsgröt in de airfryer, met 140 graden en een baktijd van ongeveer 75 tot 85 minuten in de vorm. De pap wordt dan niet helemaal hetzelfde als uit de pan, maar het scheelt veel roeren.
Wie meer wintergerechten zoekt, vindt in onze Hollandse oliebollen een andere feesttraditie, dit keer gefrituurd en bestoven met poedersuiker.
VegetarischHet recept
Recept: Zweedse rijstepap met kaneel en een amandel (risgrynsgröt)
- Voorbereiding5 min
- Bereiding50 min
- Totaal55 min
- Hoeveelheid4 porties
Ingrediënten
Zo maak je het
- Breng het water met het kaneelstokje en de rijst aan de kook in een pan met dikke bodem. Laat de rijst op laag vuur ongeveer 10 minuten zachtjes koken, tot het water bijna is opgenomen.
- Voeg de melk toe en breng het geheel langzaam aan de kook. Zet het vuur laag en laat de pap 35 tot 40 minuten zachtjes pruttelen. Roer regelmatig, zeker in de laatste tien minuten, zodat er niets aanbrandt.
- Haal het kaneelstokje eruit. Roer het zout, de boter en de suiker erdoor. De pap moet dik en romig zijn en de rijstkorrels moeten zacht zijn.
- Roer de amandel erdoor en schep de pap in diepe borden. Strooi er kaneel en suiker over en serveer met koude melk en een klontje boter.