Hollandse oliebollen met rozijnen en krenten

Rond de jaarwisseling ruikt half Nederland naar frituurolie, en dat is geen toeval: oliebollen horen bij oudejaarsavond zoals chocoladeletters bij Sinterklaas. De kraampjes met een rij wachtenden zijn bekend, maar zelf maken is niet moeilijk en levert vaak een luchtiger resultaat op. Het geheim zit in een soepel gistdeeg, geduld bij het rijzen en een frituurpan die op de juiste temperatuur zit.

Een oud gebak

Gefrituurd deeg in de vorm van een bol kennen we in de Lage Landen al eeuwenlang. In zeventiende-eeuwse Nederlandse kookboeken staan recepten voor ‘oliekoecken’: in olie of vet gebakken deegbollen, vaak met krenten of appel. De traditie om ze rond de winter en de jaarwisseling te eten is gebleven. Oliebollen zijn dus een stukje volkscultuur, dat in elke familie op een eigen manier wordt voortgezet. De een kiest voor rozijnen, de ander voor appel, weer een ander laat de rozijnen weg.

Het deeg

Voor een goede oliebol is het deeg veel losser dan brooddeeg. Het moet zo nat zijn dat je het met een lepel verwerkt in plaats van met je handen. Dat natte deeg zorgt voor de typische grove structuur met gaatjes en een dun, krokant korstje. Je gebruikt bloem, lauwe melk, gist, een ei, zout en een beetje suiker.

Verwarm de melk tot hij lauw is, ongeveer 35 graden. Te heet doodt de gist, te koud vertraagt het rijzen. Roer de gist erdoor, voeg het ei en daarna de bloem toe en klop alles met een garde of de mixer tot een glad, plakkerig beslag. Laat het deeg onder een vochtige doek ongeveer een uur rijzen op een warme plek, tot het ongeveer verdubbeld is en je er luchtbellen in ziet.

Rozijnen en krenten

Spoel de rozijnen en krenten af en laat ze eventueel een kwartier weken in warm water of thee, zodat ze zacht blijven in het deeg. Dep ze goed droog, anders maken ze het beslag nat. Een gesnipperde appel is een lekkere variant; hij levert vocht en een zachte zurigheid. Kies dan een stevige, zure appel en snijd hem in kleine blokjes.

Frituren

Hier gaat het vaak mis. Is de olie te koud, dan zuigt de bol zich vol en wordt hij vettig. Is de olie te heet, dan is de buitenkant bruin terwijl het midden nog rauw is. Zorg dat het frituurvet op ongeveer 175 graden is. Een thermometer is daarbij geen overbodige luxe. Heb je die niet, probeer het dan met een klein beetje deeg: het moet na een paar seconden bovendrijven en rustig gaan borrelen.

Gebruik een neutrale plantaardige olie, zoals zonnebloem- of arachideolie, en vul de pan nooit meer dan voor de helft. Schep het deeg met twee natgemaakte lepels of een ijslepel in het hete vet, en frituur niet te veel bollen tegelijk, anders zakt de temperatuur. Na ongeveer zes tot zeven minuten zijn ze goudbruin en gaar. Draai ze halverwege om. Snijd bij twijfel de eerste bol open: het midden moet droog en luchtig zijn.

Frituren thuis vraagt aandacht. Laat de pan nooit onbeheerd, houd een deksel bij de hand om vlammen te doven en gebruik nooit water bij een vetbrand.

Zo worden ze niet vet

Een vettige oliebol is bijna altijd het gevolg van olie die te koud is, of van een deeg dat te lang heeft gerezen. Is het deeg meer dan verdubbeld, dan stort de structuur in en neemt de bol bij het frituren veel vet op. Prik daarom bij het rijzen niet in het deeg en roer het voor het frituren zo min mogelijk om, zodat de luchtbellen behouden blijven. Controleer na elke serie of de olie weer op temperatuur is, voordat je de volgende bollen erin laat glijden.

Afwerken en bewaren

Laat de oliebollen kort uitlekken op keukenpapier en bestuif ze nog warm met poedersuiker. Ze zijn het lekkerst direct, maar je kunt ze de volgende dag in de oven of airfryer even opwarmen. De poedersuiker voeg je dan pas daarna toe.

Wie na alle oliebollen weer zin heeft in iets hartigs, vindt in onze vegetarische boerenkoolstamppot een passende winterse maaltijd.

VegetarischHet recept

Recept: Hollandse oliebollen met rozijnen en krenten

• Voorbereiding15 min
• Bereiding35 min
• Totaal110 min (inclusief rijzen)
• Hoeveelheidongeveer 20 oliebollen

Ingrediënten

• 500 g bloem
• 1 zakje (7 g) instantgist
• 400 ml lauwe melk (35 graden)
• 1 ei
• 1 tl zout
• 1 el suiker
• 100 g rozijnen
• 50 g krenten
• 1 liter zonnebloemolie om in te frituren
• poedersuiker om te bestuiven

Zo maak je het

1. Roer de gist, de suiker en het zout door de lauwe melk. Klop het ei erdoor.
2. Klop de bloem er in delen doorheen tot een glad, plakkerig beslag zonder klontjes. Spoel de rozijnen en krenten, dep ze droog en spatel ze erdoor.
3. Dek het beslag af met een vochtige doek en laat het 60 minuten rijzen op een warme plek, tot het ongeveer verdubbeld is.
4. Verhit de olie in een diepe pan tot 175 graden.
5. Schep met twee natgemaakte lepels bollen deeg in de olie en frituur ze in porties 6 tot 7 minuten, tot ze goudbruin zijn. Draai ze halverwege om.
6. Laat de oliebollen uitlekken op keukenpapier en bestuif ze met poedersuiker.

Recept printen